Official website

Van Antigone tot Dolly

Boek
Van Antigone tot Dolly door Etienne Vermeersch

Bespreking in De Standaard van 25 september 1997, door Kris Deschouwer.

Het zeer nakende academisch afscheid van professor Etienne Vermeersch vormde het uitgelezen moment om zijn beste essays te bundelen. Die zijn ook voor een breder publiek interessant, want de filosoof was nooit te beroerd om zijn gefundeerde mening over hete maatschappelijke hangijzers te geven.

Wetenschappelijke apriori's tegenover het paranormale

Ons vertrouwen in het kerngebied van de wetenschappen zal slechts dan gaan wankelen, wanneer feitenmateriaal betreffende het paranormale wordt aangedragen dat zich met een verpletterend evidentiekarakter opdringt. Tot nu toe hebben we echter moeten vaststellen dat beweringen van die aard eerder zijn gekenmerkt door wat ik het Lourdes-effect noem.

Etienne Vermeersch

 

Wetenschappelijke apriori's tegenover het paranormale

In hetgeen volgt pogen we duidelijk te maken waarom het voor iemand met een rationele, wetenschappelijke instelling moeilijk valt om berichten over waarnemingen betreffende paranormale fenomenen voor waar aan te nemen.

Etienne Vermeersch

Lourdes Effect

LOURDES EFFECT 

The skeptical or critical interpretation of the Lourdes effect concept was first elaborated upon by the Belgian philosopher of science and skeptic Etienne Vermeersch. Vermeersch uses the term in an ironic way to refer - apparently paradoxically - to a non-existent effect, namely the paranormal or miraculous as a supposed supernatural effect for which there is in fact just as much a naturalistic explanation (see also Ockham's razor). There are no clear concepts, verifiable observations and conclusive evidence in stories that suffer from what Vermeersch calls the Lourdes effect. With the term he points to the problem of verification and falsification of so-called miracles of Lourdes, as well as the tendency of the believer to immunize himself by making vague or ambiguous and thus unverifiable claims before objective researchers: the existing testimonies about alleged miracles are often accompanied by vague observations or unverifiable personal anecdotes that are not based on scientific evidence. Since the late 1960s, Vermeersch has profiled himself as a skeptic, both in the media and at the universities, where he lectures or debates the subject. He describes this as follows: Finally, it is worth noting that one can question strange stories characterized by what I like to call the Lourdes effect...No one has ever gone to Lourdes without an arm and returned with an arm. The Lourdes effect is that some "forces" seem to have a kind of reluctance to manifest themselves in a completely unambiguous way. If the miraculous power of Lourdes really exists, there is no reason to think that it would be more difficult for Mary or for God to mend a severed arm than to heal a (hysterical?) paralysis or blindness. Also the observations and photos of eg. the "Loch Ness Monster," the "Abominable Snowman" (Yeti), and countless UFOs seem to lose fidelity and sharpness to a similar effect. Skeptics also link the concept to the selective critical thinking of some believers, better known as cherry picking : the 'hits' are remembered the 'misses' are ignored. They note, for example, that the number of (unambiguous) fatal accidents to and from Lourdes is higher than the 67 (extremely verifiable) miracles, which in 2005 are only recognized by the Vatican. The criticism of the (alleged) miracles of Lourdes is probably as old as the pilgrimages themselves, but the critical angle has never been brought forward in such a systematic way as by Vermeersch. A very early example of what Etienne Vermeersch will later define and elaborate can be found in Le Jardin d'Epicure by the French writer and Nobel laureate Anatole France (1894), albeit not yet under the term Lourdes effect: All those canes, braces and crutches, and not a single glass eye, wooden leg, or toupee! A critical elaboration of the Lourdes argument can be found in the work Soul Searching (US edition: Leaps of Faith) by the renowned psychologist Nicholas Humphrey from 1995. Humphrey calls it the Argument from Unwarranted Design and applies it mainly to the vague claims from parapsychology and Intelligent Design. The world-renowned skeptic and magician James Randi uses the term Lourdes effect in the wake of and in the same sense as Etienne Vermeersch , as does columnist Hugo Camps

LOURDES EFFECT

LOURDES EFFECT

De term Lourdes effect is bedacht door de Belgische filosoof en scepticus Etienne Vermeersch. Het Lourdes-effect bestaat hierin dat sommige "krachten" een soort huiver schijnen te hebben om zich op een volstrekt ondubbelzinnige manier te manifesteren. Wanneer de miraculeuze kracht van Lourdes echt bestaat dan is er geen enkele reden om te denken dat het voor de Heilige Maagd of voor God moeilijker zou zijn een afgerukte arm te herstellen dan een (hysterische?) verlamming of blindheid te genezen. Ook de waarnemingen en foto's van bijvoorbeeld het Monster van Loch Ness en de Afschuwelijke Sneeuwman lijken door een vergelijkbaar effect aan betrouwbaarheid en scherpte in te boeten. 

Vermeersch gebruikt deze term om de  selectieve en onkritische benadering van wonderen te doorprikken.

Sceptici er rekening mee dat het aantal dodelijke ongevallen die zich voordoen op de weg van en naar Lourdes ook aanzienlijk hoger ligt dan de 67 vermeende wonderen te wijten aan gebedsgenezing die erkend in 2005 werden door het Vaticaan.

Legalisering van Abortus - Etienne Vermeersch

Boek

(*) Legalisering van Abortus. Bedenkingen bij de discussies in de Senaatscommissie, Mededelingen van het Centrum voor Milieufilosofie en Bio-ethiek aan de RUG, 1989, 32 pp..

De ogen van de panda - een milieufilosofisch essay

Boek
De ogen van de panda - een milieufilosofisch essay door Etienne Vermeersch

In de loop van de jaren tachtig ging Etienne Vermeersch op zoek naar de essentie van het ecologisch probleem. Hoe is het ontstaan, hoe komen we tot een oplossing en welke milieu-ethiek is daarvoor nodig? In 1988 publiceerde hij de bestseller De ogen van de panda – Een milieufilosofisch essay.

Rouwregister

Body

Etienne Vermeersch
foto © Tom Schoepen

Prof. dr. Etienne Vermeersch
May 2, 1934 - January 18, 2019

Etienne Vermeersch was emeritus professor of philosophy at the University of Ghent, Belgium, which he formerly served as vice rector. 
A renowned Belgian moral philosopher and classical philologist, he was one of the founding fathers of the abortion and euthanasia law in Belgium. 
He served five years as a Jesuit priest, broke with his faith at age twenty-five, and later became an atheist and naturalist. 
He was also one of the leading skeptics in Europe.

Laat een rouwbericht achter

Het e-mail adres wordt niet gepubliceerd maar wel opgeslagen om misbruik van het formulier te voorkomen.
Maude Michils
25 januari 2019 - 09:58

20 jaar geleden maakte ik kennis met "De ogen van de panda". De klimaatproblemen die nu smeken om een oplossing, werden daar toen al in aangekaart. Merci om mijn ogen te openen.

Myriam Van Oost
25 januari 2019 - 09:49

Diep getroffen door het heengaan van een groot denker en een 'goede' filosoof.

René De Wilde
25 januari 2019 - 09:45

Moeilijk onder woorden te brengen wat het verlies van HET filosofische lichtpunt van Vlaanderen/Belgie teweeg brengt. Zijn raadgevingen, citaten, kritische beoordelingen zullen ontzaglijk gemist worden.....

Seghers Bart
25 januari 2019 - 09:45

Mr. Vermeersch,
Was een prachtig mens en subliem denker. Dank hiervoor.

Christina Schrijvers
25 januari 2019 - 09:41

Mijn innige deelneming aan Mevrouw Vermeersch,zijn familie en vrienden ,ook bij zeer eenvoudige mensen zal zijn geest blijven voortbestaan .Bedankt Professor voor al wat je betekend hebt !

Lydia Oosterlynck
25 januari 2019 - 09:39

Een groot man, gestorven op de manier die hij zelf wilde en mede dank zij hem ook kon in Belgie. Spijtig dat er zo weinig mensen durven spreken over wat hij terecht als de grootste bedreiging voor ons milieu beschouwde, de overbevolking. Hopelijk heeft een van zijn vele studenten de moed die hij had.

Joris Raeymaekers
25 januari 2019 - 09:33

Mijn overleden vrouw en ik zijn Etienne Vermeersch heel dankbaar voor zijn invloed op de euthanasiewetgeving. Dank zij Etienne heeft mijn vrouw, die Alzheimerpatiënt was, een waardig levenseinde gekregen. Hij had ook een kolossaal geheugen voor mensen, ook bij sporadische ontmoetingen. Vlaanderen zal hem missen.

Robin Koyen
25 januari 2019 - 09:29

Etienne Vermeersch leerde me kritisch denken en verwoorde wat een ander niet kan uitleggen.
Bedankt, U wordt gemist.

martine marant
25 januari 2019 - 09:23

Wat heeft u me slimme inzichten geboden. Dingen waar ik op verder bouw. Dank om uw wijsheid te delen.

karin roelants
25 januari 2019 - 09:21

bewonderingswaardige persoon in al zijn eenvoud ..... immens respect voor zijn keuze

georges declercq
25 januari 2019 - 09:04

Mr Vermeersch: dank om de man te zijn, de vuurtoren, in dit land, waar schijn hoogtij viert, waar normen verdwenen zijn, moraalloos! DANK

laurette nyabenda-combel
25 januari 2019 - 08:54

reeds vanaf de universiteitsbanken toen u assistent was mocht ik uw visies en gedachten stelling voor het eerst ontdekken - ze waren toen en bleven uw gehele loopbaan boeiend - het was telkenmale een uitnodiging om uw spreekbeurten bij te wonen -
u ging geen thema uit de weg, zelfs niet het meest kwetsbare, en met scherpe en snedige analyse gaf u ongezouten uw mening al druiste die soms regelrecht in tegen de 'gebruikelijke conclusies' - uw visie lokte in elk geval steeds materie tot diep nadenken en constructief debat uit -
ik dank u hiervoor en zal dit missen ...

Ingrid Van den Bossche
25 januari 2019 - 08:54

Dit is een groot verlies. Ik las u graag, hoorde u graag en bewonderde u. Nu is uw stem gedoofd. U mag nooit vergeten worden.

Marie-José Busson
25 januari 2019 - 08:48

Rust in vrede Etienne, een grote dankbaarheid en diep respect voor uw bijdrage, oprechte medeleven aan familie en vrienden.

pascal verheyden
25 januari 2019 - 08:47

Een heel groot verlies voor de mensheid die hij zo lief had ,

Pascal Verheyden

Dirk Raemdonck
25 januari 2019 - 08:23

Dank voor de inzichten die Etienne Vermeersch me heeft verschaft.

Luc Van Simaeys
25 januari 2019 - 08:00

Ik heb u niet persoonlijk gekend, maar ik vond het steeds leuk als je in een of ander tv programma uw standpunten kwam uiteenzetten. Grote bewondering voor een groot denker, voor een groot man.

carla vincent
25 januari 2019 - 07:39

Voor de generatie van gisteren,de generatie van morgen,hoop ik dat ze u nooit vergeten.U was bijzonder,ik heb u eens ontmoet en mijn ontzag werd alleen maar groter.Het ga je goed Etienne.

Pieter Hugo Pelgrims
25 januari 2019 - 07:27

En persoon voor wie ik een immense respect had is heengegaan.

Karel De Troch
25 januari 2019 - 07:12

Vlaams debat is een stuk armer geworden.

Sigrid Vanderbeken
25 januari 2019 - 07:11

Ook mijn kritische geest versterkte Etienne Vermeersch!!
Als studente moraalfilosofie, een paar decennia geleden, maar vooral als mens vandaag kan niemand minder dan u ons “onnoemelijk” blijvend ethische betekenis geven.
Het ga je goed, Etienne ...

Johan Van Autrijve
25 januari 2019 - 07:07

Een zeer bewogen maatschappelijk en kritisch maar gefundeerd denker
steeds met respect voor de medemens en maatschappij
Zijn aangename en warme debatten waren steeds inspirerend en boeiend
Ik zal hem missen
Mijn oprechte deelneming aan zijn vrouw, familie en naaste vrienden

Jenny Vanderhoeght
25 januari 2019 - 07:04

We verloren met hem een groot denker en diep menselijk man.
Hij paste tot op het einde zijn eigen diepe overtuiging toe.

freddy buggenhout
25 januari 2019 - 06:38

Moge je voor eeuwig blijven bestaan door je geest, ideeën en konsekwente levenswijze.

Karel Maene
25 januari 2019 - 05:44

Mijn oprechte deelneming aan familie en vrienden.

Marie-Chantal Bekaert
25 januari 2019 - 02:58

Mooie herinneringen aan een oprecht en intelligent filosoof. Oprechte deelneming.

Vandromme Dimitri
25 januari 2019 - 02:52

Ben er trots op les van hem te hebben gekregen. Veel moed en steun in deze beproevende dagen voor zijn naasten.
D. Vandromme

A.S.C. Becqué
25 januari 2019 - 02:39

Professor het ga je goed waar je ook bent, ik heb zeer veel respect voor uw visie.
Agnès Becqué

Jan Vanderlinde
25 januari 2019 - 02:29

Wat een eruditie! En wat een zielenadel! "Ich höre auf zu leben; aber ich habe gelebt. So leb auch du, mein Freund, gern und mit Lust!". Dank voor alles.

Ingmar neyt
25 januari 2019 - 02:01

Je legde moeilijke thema’s uit op een duidelijke manier ...weinigen gegeven....en belangrijk in deze tijden van smalltalk

suzanne van poucke
25 januari 2019 - 01:46

Reeds lang geleden ( RUG 1975)bewonderde ik professor Vermeersch om zijn ongelooflijke eruditie , die ons deed beseffen hoe pover onze studentenkennis en ons redeneren toen wel was. Dankzij zijn heldere colleges leerden we echt kritisch denken en argumenteren. En al de jaren nadien ben ik dankbaar gebleven voor de gepassioneerde rationaliteit waarmee deze grote meneer de belangrijke maatschappelijke kwesties kon duiden en de moed waarmee hij zich ervoor engageerde, tegen alle dogmatische dwaasheden van deze wereld in .

Fiona De Hondt
25 januari 2019 - 01:39

Een groot man is gestorven. Eén der titanen.
In plaats van verdriet overweegt dankbaarheid. Dankbaarheid voor de kennis en goedheid van deze uitzonderlijke man. Het grootste goed van de mens is vrijheid en Prof . Dr. Vermeersch is erin geslaagd onze vrijheid van denken, handelen én sterven te vergroten. De wereld is een betere plek dankzij U.
Dank voor alles.

RitaVan Haevere
25 januari 2019 - 01:29

Beste Etienne , we verliezen een groot denker , al sinds mijn prille tienerjaren was je een soort idool voor mij . Door jou leerde ik de Spinoza lezen , ook al moest ik een blad 2 maal lezen voor ik het goed verstond . Dank voor alles .

RitaVan Haevere
25 januari 2019 - 01:28

Beste Etienne , we verliezen een groot denker , al sinds mijn prille tienerjaren was je een soort idool voor mij . Door jou leerde ik de Spinoza lezen , ook al moest ik een blad 2 maal lezen voor ik het goed verstond . Dank voor alles .

TONY HOEDT
25 januari 2019 - 01:28

innige deelneming bij het overlijden van Mr. Vermeersch Etienne EEN MENS NAAR MYN HART
Rust zacht Etienne !!

Etienne Van Lerberghe
25 januari 2019 - 01:09

innige deelneming bij het overlijden van Mr. Vermeersch Etienne , een groot filosoof waar ik veel respect voor heb.
Had een nuchtere kijk op het leven met heel veel ervaring .
Rust in vrede Etienne.

Tom Neyrinck
25 januari 2019 - 00:56

Bij het nalezen van talloze interviews vanavond valt mij op hoe hij steeds rustig luisterde naar de anderen, respect had voor het standpunt van een ander (ook al dacht hij er helemaal anders over), kon toegeven dat ook hij soms zwak was omdat hij ook zelf niet steeds 100% leefde volgens zijn overtuigingen, en nooit beweerde het grote gelijk te hebben doch slechts een van de vele visies te verkondigen voor een probleem. Hij spoorde de anderen aan om zelf na te denken, en niet zomaar alles te geloven wat anderen vertellen (inclusief hijzelf). Etienne was een groot voorbeeld van mens-zijn temidden van anderen, wij kunnen heel veel leren van zijn manier van denken, praten, debateren en handelen. Het zou de wereld maken tot een vriendelijkere plek.

Lieve Vandendriessche
25 januari 2019 - 00:47

Wij zullen altijd aan u blijven denken.
Wij kunnen uw woorden en daden niet vergeten.
U bent een goede man. U was nederig en wijs zoals het een Wijsheer past.
U was een profeet voor Vlaanderen.

Katrien de schrijver
25 januari 2019 - 00:45

Dank je wel, prof Vermeersch voor de wijze waarop u ons jonge brein mee vorm hebt gegeven. Een kwarteeuw later denk ik nog steeds met heel veel respect en dankbaarheid terug op de lessen wijsbegeerte en koester ik de vele debatten en discussies die ik nadien nog mocht volgen op tv en radio. U wordt gemist.
Sterkte aan wie achterblijft.

Hilde Kintaert
25 januari 2019 - 00:42

Je leerde ons vrij denken en vocht voor ons zelfbeschikkingsrecht. Het is de mooiste dienst die je onze samenleving kon bieden.
Eeuwig dankbaar.

Pieter Dewever
25 januari 2019 - 00:20

Een wijs man, een erudiet geleerde, een aangename medemens heeft ons verlaten. Laten we hem nog lang gedenken.

Bob verbeken
25 januari 2019 - 00:17

Vooruitstrevend
Krachtdadig
God bestaat niet
God bestaat wel
Hij is heengegaan op 18 januari 2019
Hij blijft voortbestaan
In gedachten en over onze lippen

Jochem Grietens
25 januari 2019 - 00:14

We verliezen een ongelofelijk intellect. Iemand die voor zichzelf kon denken. Dat klinkt evident, maar het is een steeds zeldzamer goed. Onze generatie kan iets leren van Ettiene. Hij was iemand die zich liet leiden door rationaliteit in het morele moeras waar emotie meestal de plak zwaait. Ettiene was iemand die in zijn jonge jaren ontdekte dat van mening veranderen altijd kan en dat rede een betere leidraad is dan dogma of ideologie.

Mijn respect voor dezelfde man reikt diep. Rust in vrede.

Hugo De Becker
25 januari 2019 - 00:14

Nooit eerder heb ik het de moeite gevonden om een spoor achter te laten van wat ik echt denk maar nu kan ik niet anders. Etienne Vermeersch verwoordde mijn visie op de mensheid en het is dramatisch dat mensen van zijn kaliber niet meer inspraak hebben op hoe het verder moet met de samenleving.
RIP Etienne!

James Maelfait
25 januari 2019 - 00:07

dag Etienne. Ik heb je nooit persoonlijk gekend of ontmoet. Maar ik heb heel veel waardering voor je inzichten, debatten, humor, verdraagzaamheid, doorzettingsvermogen, je inzet voor iedereen op elk vlak … ! "Non fui, fui, non sum, non curo" ; mooi en om verder over na te denken. Zal ik doen! Bedankt voor alles.

Stijn Lagauw
24 januari 2019 - 23:59

Ik ben oneindig dankbaar dat ik zijn lessen als student heb mogen bijwonen. Ik heb deze als een ware intellectuele bevrijding ervaren. Inzichten die ik de rest van mijn leven blijf meedragen en waarvan ik weet dat ze van mij een beter mens maken.

Stefaan Debreuck
24 januari 2019 - 23:55

De leraar is er niet meer, maar de leraar heeft ons leren denken. Door te durven denken, en door graag te denken eren we hem. Hij leerde het ons passioneel, ludiek, en helder.

Mario Lambrechts
24 januari 2019 - 23:50

Een groot denker die het ook nog eens kon verwoorden. Een groot humanist die zich niet heeft laten dogmatiseren door wat gekneveld atheïsme genoemd wordt.

Barbara Blontrock
24 januari 2019 - 23:30

Aan de familie en vrienden van Etienne Vermeersch veel sterkte als kleindochter van Lydia Vermeersch (nicht van Etienne). Merci Etienne om een steun geweest te zijn toen mijn mama Suzanne kanker kreeg en ze met familievragen zat. Bedankt voor de mooi woorden toen ze afscheid had genomen !
Warme groet ook namens de familie Vermeersch Rondelez.
Barbara Blontrock,

Caroline Dupont
24 januari 2019 - 23:28

Dank voor de strijd voor legalisering van euthanasie en abortus. Zonder van de rest te spreken. U hebt onze maatschappij zoveel menselijker gemaakt. Uw afwezigheid is een enorm gemis.